نگین ۸ ضلعی در دل دره مبارک‌آباد؛ سفری به تاریخ ۹۰۰ ساله در آبعلی
نگین ۸ ضلعی در دل دره مبارک‌آباد؛ سفری به تاریخ ۹۰۰ ساله در آبعلی

در حاشیه جاده پرپیچ‌وخم و خاطره‌انگیز هراز، جایی در کیلومتر ۴۳ مسیر تهران به آمل، رازی تاریخی در آغوش کوه‌ها نهفته است

به گزارش پایگاه خبری عصر شرق، در حاشیه جاده پرپیچ‌وخم و خاطره‌انگیز هراز، جایی در کیلومتر ۴۳ مسیر تهران به آمل، رازی تاریخی در آغوش کوه‌ها نهفته است. بقعه متبرکه «امامزاده حمزه (ع)» در شمال روستای مبارک‌آباد، فراتر از یک مکان زیارتی، شاهکاری از معماری قرون میانی اسلامی است که گویی زمان در آن متوقف شده است.

نخستین تصویری که چشمان هر زائری را خیره می‌کند، حضور سه چنار کهنسال و با عظمت در کنار این بناست. این درختان که طبق برآوردهای کارشناسی، بیش از چهار سده است که سایه خود را بر سر این آرامگاه گسترانیده‌اند، گواهی بر اصالت و قداست این مکان در طول تاریخ هستند. بنای امامزاده در میان دره‌ای باصفا قرار گرفته که امتداد آن، جلوه‌ای خاص از پیوند طبیعت و معنویت را به نمایش می‌گذارد.

شکوه معماری؛ از طاق‌های تیزه‌دار تا یزدی‌بندی‌های چشم‌نواز

معماری این بقعه، چشمان هر بیننده‌ای را به تحسین وا می‌دارد. این بنای هشت‌ضلعی که با مصالح بومی همچون سنگ لاشه، سنگ‌های رودخانه‌ای و ملات سنتی «ساروج» بنا شده، دارای ویژگی‌های منحصر‌به‌فردی است:

– ستون‌های تزئینی: در محل تلاقی اضلاع هشت‌گانه بیرونی، زائده‌هایی شبیه به ستون طراحی شده که استواری بنا را در ذهن تداعی می‌کند.

– نور و تهویه هوشمند: چهار پنجره کوچک در اضلاع متناوب، وظیفه تأمین نور و تهویه مطبوع داخل بقعه را بر عهده دارند.

– هنر یزدی‌بندی: در بخش داخلی، جایی که سقف از هشت ضلع به شانزده ضلع تبدیل می‌شود، هنر «یزدی‌بندی» با ظرافتی خیره‌کننده خودنمایی می‌کند و جلوه‌ای خاص به فضای معنوی داخل بخشیده است.

 گنبد دوپوش؛ یادگار مهندسان سده‌های دور

اوج هنر مهندسی این بنا در سقف آن نهفته است؛ گنبد امامزاده حمزه از نوع «دوپوش» طراحی شده؛ لایه داخلی به صورت عرق‌چین و نمای بیرونی به صورت «رُک» (مخروطی کشیده) است که تا نوک گنبد، هندسه هشت‌ضلعی خود را حفظ کرده است. این سبک معماری، شباهت بسیاری به برج‌مقبره‌های شمال ایران دارد.

میراثی از عصر سلجوقیان و خوارزمشاهیان

کارشناسان میراث فرهنگی با بررسی سبک معماری و مقایسه آن با بناهای هم‌عصر، قدمت این اثر ارزشمند را به *قرون پنجم و ششم هجری قمری نسبت می‌دهند. این یعنی بقعه مبارک‌آباد، بیش از ۹۰۰ سال است که به عنوان یکی از نمادهای هویتی منطقه دماوند و آبعلی ایستادگی کرده است.

حیات دوباره؛ از پیوند با مردم تا مرمت اساس

این امامزاده به دلیل قرارگیری آرامستان اهالی مبارک‌آباد در مجاورت آن، همواره کانون تجمعات مذهبی و محلی بوده است.

همین پیوند ناگسستنی با مردم باعث شد تا در سال ۱۳۸۰، با همکاری اداره کل میراث فرهنگی استان تهران و مشارکت مالی اداره اوقاف و امور خیریه دماوند، عملیات محوطه‌سازی و مرمت اساسی آن انجام شود تا این میراث ملی برای نسل‌های آینده حفظ گردد.

امامزاده حمزه (ع) مبارک‌آباد، تنها یک بنای سنگی نیست؛ کتابی گشوده از هنر، تاریخ و اعتقادات مردمانی است که قرن‌ها پیش، چنین اثر باشکوهی را در قلب کوهستان خلق کرده‌اند.

بازدیدی کوتاه از این بقعه در مسیر جاده هراز، می‌تواند تجربه‌ای متفاوت از سفر به عمق تاریخ ایران را رقم بزند.